Zelf de koolborstels vervangen van een oudere rubberboot fluistermotor
Je staat op het punt om het water op te gaan, de zon schijnt, en je rubberboot ligt klaar. Je start je fluistermotor en... niets.
Of erger: hij hapert, maakt een vreemd tikkend geluid en heeft totaal geen power meer. Hoewel je accu vol is, weet je dat het motorblokje het begeeft. Voordat je een dure reparatie laat uitvoeren of een nieuwe motor koopt, is er vaak een simpele en goedkope oplossing: de koolborstels vervangen.
Dit karweitje kun je makkelijk zelf klaren, zelfs als je niet technisch bent aangelegd.
Ik help je er stap voor stap doorheen.
Wat zijn koolborstels en wat is hun functie?
Stel je een elektromotor voor. In die motor draait een onderdeel, de anker of rotor, en dat zorgt voor de beweging.
Om stroom over te brengen van het vaste deel naar het draaiende deel, heb je koolborstels nodig. Dat zijn kleine blokjes van een speciaal koolstofmengsel die onder druk tegen een koperen verdeelring (de commutator) aanliggen. Ze werken eigenlijk als een soort flexibele stroomkabel die altijd contact houdt, ook als de motor draait. Door het constante wrijvingscontact slijten deze borstels langzaam weg.
Het is een normaal onderdeel van slijtage, net als remblokken bij een auto. Ze zijn niet eindeloos en als ze op zijn, verliest je motor kracht of stopt hij helemaal met werken.
Goed om te weten: koolborstels zijn vaak voorzien van een veertje dat ze tegen de anker vasthoudt.
Als de borstel op is, springt dit veertje vaak naar buiten of blijft het losliggen in de behuizing.
Herken de signalen: is het echt de koolborstel?
Het vervelende is dat een motor die niet start, ook andere oorzaken kan hebben.
Maar er zijn een paar duidelijke symptomen die erop wijzen dat je koolborstels versleten zijn. Als je motor begint te haperen tijdens het varen, plotseling kracht verliest of moeilijk op gang komt, zit het vaak in de borstels.
Het voelt alsof je accu leeg is, terwijl je hem net hebt opgeladen. Een ander duidelijk teken is een vreemd geluid. Een zacht tikkend of krakend geluid terwijl de motor draait, kan betekenen dat de borstels niet meer goed contact maken of dat er stukjes afgebroken zijn. Soms stopt de motor er gewoon mee, midden op het water.
Probeer je hem dan opnieuw te starten? Vaak lukt het even, om daarna weer uit te vallen.
Als je deze problemen herkent, is het tijd om je motor open te maken.
Wat heb je nodig om de klus te klaren?
Je hoeft echt geen complete werkplaats in je schuur te hebben staan. De meeste gereedschappen die je nodig hebt, liggen waarschijnlijk al in je gereedschapskist. Belangrijkste is dat je de juiste nieuwe koolborstels hebt.
Die moet je kopen voor het specifieke model van je motor. Een setje voor een Minn Kota, Motorguide of een ander merk kost meestal tussen de €10 en €25.
- Setje nieuwe koolborstels (specifiek voor jouw motor)
- Schroevendraaier (vaak Phillips)
- Setje inbussleutels (imbus)
- Waterdichte afdichtingskit (siliconenkit of speciale motorkit)
- Eventueel een tang
- Schoonmaakdoekjes
Check het typenummer van je motor voordat je bestelt. Voor de klus zelf heb je het volgende bij de hand:
Als je de motor openmaakt, is het ook handig om meteen de O-ringen te vervangen. Die zorgen voor de waterdichtheid. Nieuwe O-ringen zijn vaak los te koop of zitten soms al bij de set met koolborstels.
Stap 1: De motorbehuizing openmaken
Allereerst: zorg dat de motor NIET op de accu is aangesloten. Veiligheid gaat boven alles.
De koolborstels zitten in het onderwaterhuis van de motor, het gedeelte dat normaal in het water hangt. Je moet dus de schroeven losmaken die dit deel van de motorbehuizing bij elkaar houden. Meestal zitten er 4 tot 6 schroeven rondom de naad van de behuizing. Schroef ze allemaal los, maar draai ze er niet meteen helemaal uit.
Begin bovenaan en werk naar beneden. Als je de onderste schroeven als laatste doet, kan de behuizing niet zomaar openschieten.
Zodra alle schroeven los zijn, kun je de twee helften van de behuizing voorzichtig uit elkaar trekken.
Soms zit er nog een rubberen ring tussen die je los moet maken. Binnenin zie je nu het anker en de plekken waar de koolborstels hebben gezeten.
Stap 2: De oude koolborstels eruit, de nieuwe erin
Kijk goed waar de koolborstels zitten. Je ziet twee openingen (meestal), een aan elke kant van het anker.
In elk gat zit een borstel met een veer erachter. Trek de oude borstels eruit.
Doe dit voorzichtig, want er kunnen stukjes koolstof zijn afgebroken. Controleer meteen de veertjes. Zitten ze er nog? Zitten ze nog strak?
Als een veertje kapot is of zoek is, moet je die ook vervangen (vaak zitten die bij de nieuwe borstels).
Neem je nieuwe koolborstels. Let op dat ze precies hetzelfde formaat hebben. Schuif ze in het gat.
Je voelt de veer weer strakker worden. Duw ze goed naar binnen totdat ze tegen de anker aanzitten.
Draai eventueel het veertje vast als dat nodig is. Zorg dat ze soepel bewegen en niet klemmen.
Doe dit bij beide kanten.
Tip: Maak ondertussen de anker en de commutator (de koperen ring waar de borstels op draaien) schoon met een doekje. Verwijder alle koolstofrestjes. Dit zorgt voor een betere werking en een langere levensduur.
Stap 3: De motor waterdicht afsluiten
Dit is misschien wel de allerbelangrijkste stap. Niets is vervelender dan een motor die lekt.
Haal de oude afdichtingskit of de oude O-ringen weg. Verwijder alle oude kitresten voorzichtig met een scherp voorwerp (niet de behuizing beschadigen!). Als je oude O-ringen hebt, vervang die dan echt. Ze zijn vaak hard en niet meer rekbaar na jaren gebruik.
Veelgestelde vragen
Breng een nieuwe laag kit aan op de rand van de behuizing. Niet te veel, maar zorg dat je overal een dunne, ononderbroken laag hebt.
Hoe weet ik zeker dat de koolborstels van mijn fluistermotor versleten zijn?
Druk de twee helften van de behuizing weer op elkaar. Let erop dat nergens een kabeltje klem komt te zitten.
Kan ik zelf de koolborstels van een fluistermotor vervangen?
Draai de schroeven weer vast. Begin boven en werk naar beneden. Draai ze stevig aan, maar niet te strak, je wilt de behuizing niet beschadigen.
Waar zitten de koolborstels in een fluistermotor?
Laat de kit minimaal 12 uur uitharden voordat je de motor weer in het water test. Om je nog een beetje op weg te helpen, hieronder een paar vragen die vaak gesteld worden over het vervangen van koolborstels.
De motor verliest kracht, hapert bij het opstarten, of stopt er helemaal mee terwijl de accu vol is. Een tikkend geluid is ook een duidelijk teken. Ja, met basisgereedschap (schroevendraaier, inbus) en enige technische kennis is dit prima zelf te doen.
Hoeveel kosten nieuwe koolborstels voor een fluistermotor?
Volg de stappen rustig op. Ze bevinden zich in het onderste gedeelte van de motor (het onderwaterhuis), rondom het anker.
Je moet de behuizing openmaken om ze te zien. Een setje nieuwe koolborstels kost meestal tussen de 10 en 25 euro, afhankelijk van het merk en type motor.
Moet ik de O-ringen vervangen als ik de motor openmaak?
Het wordt sterk aangeraden om de O-ringen te vervangen om te voorkomen dat er water in de motor lekt.
Ze zijn vaak niet duur en zorgen voor een goede afdichting.